Auteursrecht

Deze pagina over auteursrecht is verdeeld in 2 stukken:

  1. Algemeen deel met informatie over het begrip auteursrecht, een stukje over foto’s en rechten en als laatste een enkele regels tekst over foto’s op social media en Facebook in het bijzonder;
  2. Auteursrecht in relatie tot de website De Wereldkeuken Thuis. Hieronder staan een introductie, een stukje over De Wereldkeuken Thuis-foto’s en Facebook, over het aanschrijven van inbreukmakers op auteursrecht, schikken en het onderzoek naar onrechtmatig gebruik. 
De Wereldkeuken Thuis en auteursrecht

Algemeen

Het begrip auteursrecht

In artikel 1 van de Auteurswet staat (bron):

Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.

Samengevat, heeft de auteursrechthebbende 3 rechten:

  1. het alleenrecht om het werk openbaar te maken;
  2. het alleenrecht om het werk te verveelvoudigen;
  3. persoonlijkheidsrechten. Dit zijn o.a.:
    • recht op naamsvermelding;
    • het recht zich te verzetten tegen verminking of aantasting van het werk (in het geval van foto’s is dat bijvoorbeeld: bijsnijden, teksten over de foto plaatsen, watermerk verwijderen en foto’s uitrekken).

Auteursrecht op een werk eindigt in principe 70 jaar na de dood van de auteur. De persoonlijkheidsrechten eindigen direct na het overlijden van de auteur. E.e.a. als geen andere bepalingen zijn opgesteld bij leven van de auteur.

Foto’s en rechten

Foto’s vallen in principe onder het auteursrecht. Je kunt dus niet willekeurig wat doen met foto’s die je aantreft in boeken, op internet of waar dan ook.

Charlotte Meindersma, social media jurist in Den Haag, beschrijft dat ook in haar blog-artikel Auteursrecht Infographic voor Beeldgebruik (van 7-8-2014). Zij gebruikt hiervoor de onderstaande Infographic voor Beeldgebruik.

Auteursrecht Infographic voor beeldgebruik, bron: Charlotte's Law

Door de pijlen te volgen kun je snel zien of je te maken hebt met een foto/werk waarvoor je toestemming nodig hebt.

Foto’s op social media en specifiek op Facebook 

Ook als je een foto op social media zoals Facebook, Pinterest of bijvoorbeeld Twitter zet, geef je anderen (zogenaamde derden) niet het recht te doen wat ze willen met jouw foto. Mensen kunnen de foto liken of delen maar opslaan en hergebruiken mag ook dan niet.

Op het moment dat je een foto op Facebook plaatst (ook wel: uploaden), geef je Facebook een licentie voor het gebruik van de foto. Hierdoor krijgt Facebook het recht de foto wereldwijd te gebruiken, te zorgen dat deze gedeeld en geliked kan worden en te gebruiken voor Facebook-advertenties. Maar je geeft deze licentie bij het uploaden alleen aan de Facebook-organisatie en de auteur blijft auteursrechthebbende van de foto.

Zodra een derde een gevonden foto waarvan hij/zij dus geen auteursrechthebbende is, opslaat in Facebook denkt Facebook dat deze derde de auteursrechtelijke eigenaar van de foto is. En daardoor ontstaat een probleem want op dat moment geeft een derde aan Facebook de licentie terwijl deze derde helemaal geen rechten van de foto heeft! Beetje enge situatie vanuit de rechthebbende gezien: iemand steelt iets van je en geeft vervolgens jouw rechten weg aan een partij die daarna kan doen wat hij/zij wil met het ontvreemde…

Voorbeeld © De Wereldkeuken Thuis

De Wereldkeuken Thuis

Introductie

De Wereldkeuken Thuis is een website met recepten en foto’s. Bij de recepten staat, als bekend, de bron vermeld. Tenzij anders vermeld heb ik alle foto’s op de site zelf gemaakt. Om voor iedereen duidelijk te maken wie het auteursrecht heeft, staat op al mijn foto’s op de website ook het watermerk:

© De Wereldkeuken Thuis

Hierdoor zijn de foto’s goed herkenbaar en kunnen geïnteresseerden contact met mij opnemen en een licentie voor een foto kopen. Daarbij geldt dat ik, als auteursrechthebbende, de enige ben die zeggenschap heeft over de wijze waarop en de voorwaarden waaronder mijn beschermde werk wordt gebruikt of geëxploiteerd (bron).

Foto’s van De Wereldkeuken Thuis op Facebook?

Uit principe upload ik géén foto’s op Facebook. De Wereldkeuken Thuis heeft wel een Facebook-pagina maar daar zijn maar 2 foto’s fysiek geplaatst: de profielfoto en de achtergrondfoto achter de profielfoto. En dat alleen omdat dat niet anders kon.

Alle berichten die ik op de Facebookpagina van De Wereldkeuken Thuis plaats zijn links direct naar mijn website. Reden is dat ik mij niet afhankelijk wil maken van Facebook en haar licentiebeleid. Wat mij betreft is er te veel onduidelijkheid over wat Facebook nu al doet en in de toekomst wil gaan doen met de foto’s en data. Als mensen belangstelling hebben voor een licentie van mijn foto mag deze foto dan ook niet op Facebook geplaatst worden.

Maar dat houdt ook in dat ik mijn foto’s (geplaatst door derden, lees inbreukmakers op auteursrecht) zeker niet op Facebook tegen wil komen! Zoals hierboven aangegeven betekent dat namelijk dat deze niet-rechthebbende aan Facebook licentie geeft voor mijn foto(‘s)!

Aanschrijven van inbreukmakers

In 2017 moest ik constateren dat foto’s van mij, zonder mijn toestemming, op commerciële en niet-commerciële websites, Facebook, YouTube en in andere uitingen gebruikt werden.

Bij dit onrechtmatig gebruik werden mijn foto’s vaak verspreid zonder naamsvermelding, in lage kwaliteit, bijgesneden, zonder watermerk en/of op andere wijze verminkt en op plaatsen en wijzen die ik nooit goedgekeurd zou hebben. Dit heeft negatieve consequenties voor de uniciteit en (verkoop)waarde van mijn foto’s.

Ik ben toen gestart met aanschrijven van de inbreukmakers op auteursrecht met het verzoek deze foto’s te verwijderen. Bewijs verzamelen, contact leggen en afhandeling kostte mij veel tijd en geld. Tijd die ik niet kon besteden aan andere werkzaamheden en waar dus ook geen inkomsten tegenover stonden.

Om deze reden en het feit dat door het onrechtmatig gebruik mijn foto’s in waarde verminderen, heb ik dan ook besloten over te gaan tot aanschrijven van inbreukmakers en een schadevergoeding te vragen. Als fotograaf heb ik dit recht ook. De inbreukmaker zal dan moeten betalen voor:

  • de normale licentievergoeding;
  • ontbreken van naamsvermelding;
  • het bewerken van de foto;
  • en eventueel ook voor een deel van de gemaakte kosten voor opsporing.

Er zijn geen vaste richtlijnen voor fotografentarieven en fotoprijzen. Voor bepaling van het tarief van mijn foto’s sluit ik aan bij de tarievenlijst van de Stichting Foto Anoniem. Deze tarieven worden ook door de rechter geaccepteerd.

Schikken

Ik bied iedere inbreukmaker eerst een schikking aan. Het schikkingsbedrag is een fractie van het bedrag dat ik op basis van gerechtelijke uitspraken en de Tarievenlijst Foto Anoniem kan vragen. Als ik het schikkingsbedrag vaststel, houd ik al rekening met wie inbreuk maakt; niet commerciële partijen krijgen automatisch een lager schikkingsvoorstel.

Op verzoek bereken ik de schadevergoeding conform eerdere rechtelijke uitspraken. De inbreukmaker kan dan zelf bepalen of hij/zij liever dit bedrag betaalt of akkoord gaat met de aangeboden lagere schikking.

Door te schikken kunnen ook zeer hoge proceskosten vermeden worden. Vervelende bijkomstigheid voor de degene die de foto gebruikt heeft is dat, als de zaak voor de rechter komt en deze de auteursrechthebbende in het gelijk stelt (hetgeen vaak gebeurt), de inbreukmaker niet alleen zijn eigen advocaatkosten maar ook die van de auteursrechthebbende en de overige proceskosten moet betalen.

Onderzoek onrechtmatig gebruik

Voor de duidelijkheid; ik maak géén gebruik van bedrijven die voor mij zoeken naar onrechtmatig gebruik van mijn foto’s noch maak ik dagelijks jacht op mogelijke inbreukmakers. Ik neem wel maatregelen als ik constateer dat mijn foto’s onrechtmatig gebruikt worden.

Scroll naar top